Punkt 11. porządku obrad: ustawa o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz niektórych innych ustaw            

Sprawozdanie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Senator Sprawozdawca Jerzy Chróścikowski:

Pani Marszałek! Szanowni Państwo! Wysoka Izbo!

Chciałbym w imieniu Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawić sprawozdanie.

Komisja obradowała wczoraj i zaopiniowała ustawę pozytywnie. Były również uwagi zgłoszone przez pana legislatora, poprawki bardziej korygujące, które przez rząd nie zostały zaaprobowane. Komisja przegłosowała przyjęcie ustawy bez poprawek.

To znaczy generalnie ta zmiana dotyczy dostosowania do prawa Unii Europejskiej, daje również większe uprawnienia dotyczące 2, można powiedzieć, tytułów rozporządzeń delegowanych, jak również rozporządzenia wykonawczego Komisji. W tym celu określono sprawy dotyczące jakości handlowej produktów sektora owoców i warzyw; definicję handlowca w rozumieniu art. 3 ust. 2 rozporządzenia 2023/2430; upoważnienia ustawowe dla ministra właściwego do spraw rynków rolnych do określenia, w drodze rozporządzenia, obszarów produkcji, na których będzie możliwe zwolnienie z wymogów norm handlowych produktów sektora owoców i warzyw sprzedawanych przez producentów konsumentom na lokalnych rynkach i w drodze dostawy bezpośredniej przed wprowadzeniem do obrotu. Można by tu wymieniać wiele kwestii, które zostały dostosowane; m.in. to jest zawieranie pomiędzy IJHARS a służbami… Tutaj mówimy o służbach, które mogą współpracować i powinny zawrzeć takie porozumienie – mówimy o służbach organów ścigania, takich jak prokuratura, Policja, Straż Graniczna, Krajowa Administracja Skarbowa – żeby te kontrole, które są prowadzone, można było lepiej prowadzić na bieżąco. Są również wprowadzone sankcje, zmienia się również tutaj, można powiedzieć, kilka ustaw, których zmiany z tego wynikają, czyli np. ordynację podatkową, ustawę o organizacji rynku owoców i warzyw oraz o rynku chmielu.

Wejście w życie tej ustawy ma być po upływie 14 dni od ogłoszenia. Państwo reprezentujący IJHARS prosili nas o to, żeby przyjąć tę ustawę jak najszybciej i bez poprawek. W związku z tym nasza komisja wnosi o przyjęcie ustawy bez poprawek. Dziękuję.

Dyskusja

Senator Jerzy Chróścikowski:

Pani Marszałek! Wysoka Izbo!

Chciałbym zabrać głos w uzupełnieniu, gdyż uważam, że, tak jak wspomniał mój przedmówca, za mało jest dyskusji na ten temat. W poprzednich kadencjach wielokrotnie były takie dyskusje, wiele było konferencji, wiele spotkań, wiele wyjazdowych posiedzeń komisji. Były kontrole na granicach wspólnie z IJHARS i innymi instytucjami itd. Komisja rolnictwa zawsze starała się poświęcać dużo czasu tej sprawie, gdyż żywność… Tak jak powiedzieliśmy, to dotyczy również nas rolników, bo też jesteśmy konsumentami.

Ja zawsze mówię, że problem jest wtedy, kiedy coś nie jest zdefiniowane. A często nie są zdefiniowane normy żywności. My byśmy chcieli, żeby one zawsze były jasne, a one nie są zdefiniowane w sposób… Zazwyczaj te normy określa sobie przetwórca, przetwórca je opisuje. Pamiętamy dawne czasy, jak pewne rzeczy… Normy, które były polskie, zniknęły, a one były rzeczywiście zdefiniowane. Jeśli chodzi o przetwórstwo… No, IJHARS nie zawsze ma możliwości sprawdzenia tego. Każdy producent sobie określa tak, jak uważa… My mamy ogromne ilości przetworzonej żywności, która jest bezpieczna, a zarazem zawiera wiele tzw. polepszaczy, konserwantów, wiele innych składników. One nie musiałyby się w niej znaleźć, ale się znajdują, bo wszystko to dzieje się ze względów ekonomicznych, tak powiem, albo pod handel. Bo to handel sobie życzy, żeby dane produkty były przez rok albo 2 lata przydatne do spożycia. I tak sobie, no, psujemy żywność. To jest problem, z którym my już wielokrotnie… Polska jednak stosuje bardzo dużo konserwantów. Powinniśmy z tym zacząć walczyć, żeby tych konserwantów było mniej, żebyśmy nie zjadali tak dużo konserwantów, polepszaczy, wszystkich tych uzależniaczy, które w żywności się znajdują, szczególnie, podkreślam, w przetworzonej żywności. Ja zawsze zachęcam do jedzenia jak najmniej przetworzonej żywności, to jest najzdrowsze. I tutaj się kłaniam przedmówcy, panu senatorowi, który mówił, że…

No, boleję nad tym, że… Myśmy w 2006 r. przygotowaliśmy taki projekt dotyczący połączenia inspekcji w jedną inspekcję bezpieczeństwa żywnościowego. No, niestety nie do tego ma woli politycznej od tamtego czasu. Tylko 2 inspekcje zostały w międzyczasie połączone… Mówimy o PIORiN… Tak że trudno jest to zrealizować. W różnych krajach Unii Europejskiej są takie instytucje, tzn. w danym kraju jedna taka instytucja, która tym się zajmują. Czemu służy takie połączenie? No, służy temu, żeby jednak nie było tak, że te kontrole się powtarzają. Można zapytać o jakiś przykład. Ja już mówiłem o tym na posiedzeniu komisji, takim przykładem jest zboże. No, jeden podmiot powinien odpowiadać za zboże. Okazuje się, że za zboże, które jest zbożem jadalnym, odpowiada jedna instytucja, a za zboże, które jest zbożem paszowym, odpowiada druga instytucja, czyli weterynaria. Jest również materiał siewny, za który odpowiada instytucja PIORiN. I tak długo można by wymieniać. No, do tego samego podmiotu mogą wchodzić po kolei 3 instytucje i kontrolować, co on posiada i co wpuszcza do obrotu. Bo głównie o to chodzi.

Szanowni Państwo, nie ma woli. Ja bym chciał, żeby ta wola rzeczywiście się znalazła. Już od tylu lat to powtarzamy. Ja wiem, jak to wygląda, bo już wiele konferencji w tej sprawie było, wiele spotkań. Niestety do dnia dzisiejszego nie ma takiej woli politycznej. Chciałbym, żeby konsumenci rzeczywiście mieli gwarancję – cały czas to podnosimy – że nie będzie fałszowania żywności. A często jest ona fałszowana ze względów, powiedzmy, czysto ekonomicznych.

I drugi element, o którym mówiono na posiedzeniu komisji. Chciałbym, żeby to wybrzmiało. Chciałbym, żeby te wszystkie inspekcje po wprowadzeniu nowych porozumień handlowych rzeczywiście kontrolowały żywność pod względem jakości i zawartości tych substancji, których my w Polsce, w Europie nie możemy stosować. A wiemy, że z Ukrainy spływa taka żywność. Wiemy, że teraz – to jest jeszcze niesprawdzone – zaczyna się import z krajów Mercosur. I bardzo mocno zwracam uwagę na to, że my oczekujemy od inspekcji – nie tylko od tej jednej, ale od wielu inspekcji, które podlegają ministrowi rolnictwa, jak również ministrowi zdrowia – że te kontrole będą naprawdę prowadzone. No, żeby nie było tak, że kontrola będzie post factum, jak już to skonsumujemy. Ona ma być jeszcze przed wpłynięciem do naszego kraju. Ale nie tylko, bo… No, tu już się kłania Unia Europejska. Często jest tak, że produkty sprowadzone do innego kraju Unii Europejskiej nie są już u nas kontrolowane. W związku z tym tu też jest bardzo wyraźne… Ja dostaję takie sygnały, że przez Bułgarię wpłynęły jakieś produkty, które nie były w pełni skontrolowane, a które nie odpowiadają normom. Stąd zachęcamy do… I tutaj mamy prośbę. My jako parlamentarzyści apelujemy, żeby ta żywność, która przychodzi z zewnątrz, spełniała normy europejskie, takie, jakie my musimy spełniać. Bo my ponosimy bardzo wysokie koszty. Mówimy tutaj o tych tzw. normach, które obowiązują. Często mówimy na to Zielony Ład. Nas obowiązują te wszystkie normy, a w innych krajach, np. na Ukrainie, to nie jest stosowane. Oni są konkurencyjni. Często przegrywamy na rynkach ze względu na to, że ich produkty są w innych warunkach produkowane. Stąd mój apel o to, abyśmy rzeczywiście dbali o zdrową konkurencję i zdrową żywność. Dziękuję.